Rehber

Self servis kasa nedir? Markette nasıl çalışır?

22 Ekim 2026 · güncelleme: 25 Ekim 2026 · 8 dk okuma · Kasadaş ekibi

Mevzuat son kontrol: 25 Ekim 2026. Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.

Kısa cevap: Self servis kasa, müşterinin ürünlerini kendisi okutup ödemesini kendisi yaptığı kasadır; bir görevli birkaç self servis kasayı birlikte izler. Self servis kasada da her satış yazar kasa (ÖKC) fişiyle belgelenir. Tartılı ürün, barkodsuz ürün, yaş sınırı olan ürün (tütün, alkollü içki) ve kayıp önleme için görevli onayı ve ek kontroller gerekir; bu yüzden en çok küçük sepetli, yoğun saatli marketlerde verim sağlar.

Self servis kasa, müşterinin ürünlerini kendisi okutup ödemesini kendisi yaptığı kasadır. Bir görevli birkaç self servis kasayı birlikte izler, onay gereken işlemlerde ve takılan müşteride yardım eder. Amaç kasiyeri ortadan kaldırmak değil, küçük sepetli müşterinin kuyrukta beklemesini azaltmaktır.

Self servis kasa türleri nelerdir?

Tür	Nasıl çalışır?	Uygun olduğu yer
Sabit self servis kasa	Ekran, okuyucu, ödeme ve torbalama alanı bir arada	Orta ve büyük market
Tara ve geç (el terminaliyle)	Müşteri rafta okutur, çıkışta öder	Sadık ve sık gelen müşteri
Uygulamayla tara	Müşteri kendi telefonuyla okutur, çıkışta öder	Müşteri uygulaması olan zincir (Kasadaş’ta yok)

Self servis kasada fiş nasıl kesilir?

3100 sayılı Kanuna göre nihai tüketiciye satış yapan market yazar kasa (ÖKC) kullanmak zorundadır; satışı kasiyer de okutsa müşteri de okutsa bu kural değişmez. 483 Sıra No’lu Tebliğ’e göre satış yazılımı yazar kasayla entegre ve bağlantılı çalışır. Self servis kasa da bu yüzden bir yazar kasaya bağlıdır:

• müşterinin okuttuğu sepet yazar kasaya gider,
• kart ödemesi yazar kasa üzerinden alınır,
• satış mali fişle biter ve fiş müşteriye verilir.

Yazar kasanın ne olduğu ve programla bağlantısı ÖKC nedir? yazısında.

Hangi işlemler görevli onayı ister?

Durum	Neden?
Tütün ürünü ve alkollü içki	18 yaş sınırı (4207 ve 4250 sayılı Kanunlar); yaşı görevli kontrol eder
Alkollü içki, 22:00–06:00	Perakende satış yasağı (4250 sayılı Kanun); kasa satışı hiç başlatmaz
Barkodsuz ürün	Yanlış ürün seçme riski
Satır iptali, satış iptali	Kayıp önleme
Ağırlık uyuşmazlığı	Torbalamadaki ürün okutulanla uyuşmuyor
İndirim, kupon, iade	Yetki gerektirir
Nakit ödeme (makine yoksa)	Para üstü

Tartılı ürün self servis kasada nasıl satılır?

İki yol vardır:

1. Reyonda etiketli tartı: ürün reyondaki etiket basan terazide tartılır, müşteri self servis kasada barkodu okutur. En sorunsuz yoldur.
2. Kasada terazi: self servis kasanın terazisinde tartılır, müşteri ürünü ekrandan seçer. Yanlış ürün seçimi (pahalı yerine ucuz meyve) riski taşır.

Her iki yolda dara düşülür ve terazi damgalı olmalıdır (tartılı ürün satışı, dara nedir?).

Kayıp nasıl önlenir?

• Ağırlık kontrollü torbalama alanı: okutulan ürünün beklenen ağırlığı torbalamadaki artışla karşılaştırılır.
• Kamera ve görünürlük: self servis alanı görevlinin görüş alanında olur.
• Onaylı işlemler: iptal, barkodsuz ürün ve yüksek tutarlı satır onaya bağlanır.
• Rastgele kontrol: belirli sıklıkta sepet görevli tarafından kontrol edilir.
• Rapor: self servis kasalarda iptal, onay ve fark oranları ayrı izlenir; sayım farklarıyla birlikte okunur (stok sayımı nasıl yapılır?).

Görevli onayı uzaktan verilebilir mi?

Yaş kontrolü ve uyuşmazlık gibi durumlarda onayı veren görevlinin kasanın başında olması en güvenli yoldur: yaşı ancak müşteriyi gören biri değerlendirebilir, torbalama alanındaki farkı ancak alana bakan biri çözebilir. İyi bir düzende:

• görevli kendi PIN’iyle görevli ekranını açar, ekran kısa süre işlem yapılmayınca kendiliğinden kilitlenir,
• her karar hazır gerekçe listesinden seçilir (ör. “kimlik görüldü”, “yeniden torbalandı”),
• kayda görevli, zaman ve gerekçe yazılır; müşterinin kimlik numarası ya da görüntüsü saklanmaz,
• telefon yalnız “görevli çağrıldı” bildirimi için kullanılır, onay telefondan verilmez.

Self servis alanında müşteri nasıl bilgilendirilir?

Müşteri, kasanın nasıl çalıştığını kullanmadan önce bilmelidir. Self servis alanına bir bilgilendirme panosu asın, kısa hâlini kasanın ekranında da sürekli gösterin:

• ürünlerin tek tek okutulup torbalama alanına konacağı ve ağırlığın karşılaştırılacağı,
• alışverişin rastgele ya da risk değerlendirmesine göre kısmen yeniden okutulabileceği,
• tütün ve alkolde görevli onayı gerektiği, alkolün 22:00–06:00 arasında satılmadığı,
• hangi ödeme yollarının kabul edildiği ve yardımın nasıl çağrılacağı,
• kimlik bilgisinin kaydedilmediği.

Self servis alanına kamera konacaksa kişisel veri yönünden aydınlatma metnini buna göre güncelleyin (KVKK marketler için).

Self servis kasa hangi markete uygun?

Uygun olduğu durumlar:

• yoğun saatlerde küçük sepetli müşterinin çok olduğu mağaza (ofis bölgesi, istasyon),
• barkodlu ve paketli ürün ağırlığı yüksek ürün yelpazesi,
• kart ve dijital ödemenin yaygın olduğu müşteri kitlesi.

Daha az uygun olduğu durumlar:

• tartılı ürün ve açık reyon ağırlıklı küçük market,
• büyük sepetli haftalık alışverişin yoğun olduğu mağaza,
• nakit ödemenin ağırlıkta olduğu müşteri kitlesi.

Karar verirken yatırım ve bakım maliyetini, kayıp riskini ve kasiyer süresinde kazancı birlikte değerlendirin.

Self servis kasada ödeme nasıl alınır?

• Kart ve temassız ödeme: en yaygın yoldur. Ödeme, yazar kasaya bağlı banka uygulaması ya da EFT-POS üzerinden alınır; ayrı ve bağlantısız bir POS kullanılmaz (yazar kasa POS entegrasyonu).
• Nakit: para kabul eden bir makine yoksa nakit ödeme görevliye ya da klasik kasaya yönlendirilir.
• Yemek kartı ve puan: destekleniyorsa ekranda ayrı seçenek olur; puan harcaması müşterinin tanınmasını (telefon ya da dijital kart) gerektirir (sadakat programı nasıl kurulur?).
• Fatura isteyen müşteri: fatura bilgisi girişi ve fatura sınırını aşan satış görevli yardımıyla yapılır (fatura kesme sınırı).

Self servis kasaya geçmeden önce neye hazırlanılır?

1. Barkod kalitesi: okunmayan ya da tanımsız barkod self servis kasada müşteriyi hemen durdurur. Ürün kartlarındaki barkodları temizleyin (barkod türleri).
2. Ürün verisi: ağırlık kontrollü torbalama kullanılacaksa ürünlerin ağırlık bilgisi gerekir.
3. Barkodsuz ürünler: ekmek ve poşet gibi ürünler için ekranda resimli seçim ya da mağaza içi barkod hazırlanır.
4. Görevli eğitimi: onay, iptal, yaş kontrolü ve arıza anında ne yapılacağı yazılı olur.
5. Deneme dönemi: ilk haftalarda görevli sayısı fazla tutulur; iptal ve onay oranları izlenir.

Kasadaş’ta self servis kasa

Kasadaş’ta self servis kasa ayrı bir program değil, kasanın kiosk kipidir; satış, yazar kasa, kesintiden kurtarma ve senkron kasiyerli kasayla aynı yoldan çalışır. Panelde kiosk olarak işaretlenen kasada görevli, vardiyayı açıp self servis kipini başlatır. Müşteri ekranı adım adımdır: ürünü okut ya da tartılı ürünü görselli listeden seç, torbala, kartla öde, fişini al.

• Yaş kontrolü: tütün ve alkol kategorileri her zaman 18 yaş sınırlıdır, başka ürüne de ürün kartından yaş sınırı eklenir. Bu ürün okutulunca görevli çağrılır, onay verilmeden ödeme başlamaz. Alkollü içki 22:00–06:00 arasında hiçbir kasada satılmaz; mülki amir ek saat getirdiyse şube ayarıyla genişletilir.
• Görevli kasanın başında: görevli PIN’iyle onaylar ya da reddeder, gerekçeyi listeden seçer; uzaktan onay yoktur, kimlik bilgisi kaydedilmez. Çağrı yönetim uygulamasına bildirim olarak düşer.
• Torbalama alanı terazisi: okutulan ürünlerin beklenen ağırlığı alandaki ağırlıkla karşılaştırılır; uyuşmazlıkta kasa durur ve görevli çağrılır.
• Kısmi kontrol: ödemeden önce rastgele ya da risk puanına göre (sık ürün çıkarma, ağırlık uyuşmazlığı, yüksek tutar) görevli birkaç ürünü yeniden okutur, sonucu listeden kaydeder.
• Ödeme: ilk sürümde yalnız kartla; fiş kasaya bağlı yazar kasadan çıkar. Ödeme ve okutma kasada yapılır; müşterinin kendi telefonuyla okutup ödemesi yoktur.
• Fatura: müşteri ödemeden önce T.C. kimlik ya da vergi numarasını ve adını girer; satış fatura bilgi fişiyle kapanır, e-Arşiv ya da e-Fatura ardından kesilir.
• Fiş kesilemezse: kartla ödeme alındıktan sonra yazar kasa fişi kesemezse görevli çağrılır; önce yeniden dener, olmazsa PIN’iyle onaylayıp ödemeyi karta iade eder ve satışı iptal eder.
• Rapor: kiosk başına tamamlanan ve yarım kalan işlem, ciro, kullanım payı, ortalama işlem süresi, çağrılar ve kontrol bulguları.

Kiosk kipinin yazılımı hazır. Canlı kullanım, kiosk olarak kullanılacak yazar kasa modelinin üretici onayıyla devreye alınır: müşterinin görevli olmadan kartla ödemesi, kesintide açık fişin tamamlanması ve görevli yetkileri üreticiyle birlikte netleşir; torbalama alanı terazisi de bu aşamada bağlanır. Kurulum takvimini yazar kasa modelinize göre birlikte belirleriz. Ayrıntı kasa sayfasında.

Değişiklik günlüğü

• 25.10.2026: Kioskta fatura isteme ve fiş kesilemediğinde karta iade eklendi; telefonla okutma Kasadaş’ta sunulmaz (yalnız sabit self servis kasa).
• 25.10.2026: Kasadaş kiosk kipi, görevli onayının kasa başında verilmesi, müşteri bilgilendirmesi ve alkolde 22:00–06:00 perakende satış yasağı eklendi (4250 sayılı Kanun md. 6).
• 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Yazar kasa zorunluluğu 3100 sayılı Kanun ve VUK 483 md. 8’den, yaş sınırı 4207 sayılı Kanun md. 3/8 ve 4250 sayılı Kanundan alındı.

Sık sorulanlar

Self servis kasada fiş kesilir mi?

Evet. 3100 sayılı Kanuna göre nihai tüketiciye satış yapan market yazar kasa (ÖKC) kullanmak zorundadır; satışı kimin okuttuğu bunu değiştirmez. Self servis kasa da yazar kasaya bağlı çalışır ve her satış mali fişle biter.

Self servis kasada alkol ve sigara satılabilir mi?

Görevli onayıyla satılabilir; yaş kontrolünü görevli kasanın başında yapar. 4207 sayılı Kanuna göre tütün ürünleri, 4250 sayılı Kanuna göre alkollü içkiler 18 yaşını doldurmamış kişilere satılamaz; bu ürünler okutulunca ödeme görevli onayına kadar bekler. Alkollü içki ayrıca 22:00–06:00 arasında perakende satılamaz.

Self servis kasa kasiyer ihtiyacını kaldırır mı?

Tamamen değil. Bir görevli birkaç self servis kasayı izler, onay ve yardım verir. Büyük sepetli müşteri, tartılı ürün yoğunluğu ve nakit ödeme için klasik kasa yine gerekir.

Self servis kasada kayıp nasıl önlenir?

Ağırlık kontrollü torbalama alanı, kamera, görevli onayı gereken işlemler (iptal, barkodsuz ürün) ve rastgele sepet kontrolü birlikte kullanılır.

Kasadaş’ta self servis kasa var mı?

Kasadaş kasasının self servis (kiosk) kipinin yazılımı hazır: görevli onaylı yaş kontrolü, torbalama alanı terazisi, ödemeden önce kısmi kontrol ve self servis kasa raporu. Kiosk olarak kullanılacak yazar kasa modelinin üretici onayıyla devreye alınır; kurulum takvimini modelinize göre birlikte netleştiririz.

Kaynaklar

1. 3100 sayılı Ödeme Kaydedici Cihazlar Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
2. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, md. 3/8 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
3. 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu, md. 6 (18 yaş sınırı, 22:00–06:00 perakende satış yasağı) (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-25)
4. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 483), güncel metin, md. 8 (erişim: 2026-10-22)

Sözlükte: Self servis kasa (kiosk), ÖKC (ödeme kaydedici cihaz, yazar kasa), Mali fiş, Terazi barkodu (ağırlık gömülü barkod)

Tüm rehber yazıları ·Market ve kasa sözlüğü