Rehber
Market Z raporu ve faturaların muhasebeye aktarımı
· 6 dk okuma · Kasadaş ekibi
Mevzuat son kontrol: . Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.
Kısa cevap: Markette günlük yazar kasa Z raporları, faturalı satışlar, iadeler, alış faturaları ve tahsilatlar KDV oranı ile ödeme tipine göre muhasebe hesap kodlarına eşlenir; borç ve alacak dengeli yevmiye fişleri olarak mali müşavirin programına aktarılır ve aktarılan dönem mükerrer kaydı önlemek için kilitlenir.
Her ay sonunda market sahibi ile mali müşavir arasında yaşanan en büyük zaman kaybı, günlük Z raporu rulolarının, pos gün sonu sliplerinin, kesilen e-Arşiv faturalarının ve yüzlerce alış faturasının muhasebe programına elle girilmesidir. Oysa kasada ve panelde oluşan her işlem zaten KDV oranı ve ödeme tipi kırılımıyla kayıt altındadır.
Markette muhasebeye hangi kayıtlar aktarılır?
Bir gıda perakendecisinin aylık muhasebe paketinde beş ana kayıt kümesi bulunur:
- Günlük Z raporları: Her yazar kasanın günlük KDV oranlarına (%1, %10, %20) göre matrah ve hesaplanan KDV toplamları ile nakit, banka kartı ve yemek kartı kırılımları (market ürünlerinde KDV oranları).
- Faturalı satışlar ve iadeler: Kasada veya panelde düzenlenen e-Fatura ve e-Arşiv belgeleri ile gider pusulalı ve faturalı iadeler.
- Alış ve fiyat farkı faturaları: Tedarikçilerden gelen mal alım faturaları, iade faturaları ve fiyat farkı faturaları.
- Tahsilat, tediye ve giderler: Cari tahsilatlar, tedarikçi ödemeleri, masraf fişleri ve banka hareketleri.
- Kasa farkları: Vardiya kapanışında tespit edilen kasa açığı ve fazlası kayıtları.
Tekdüzen Hesap Planı eşlemesi nasıl kurulur?
Her mali müşavirin alt hesap kırılımı farklı olabilir: kimi şube bazında, kimi KDV oranı bazında, kimi de banka POS cihazı bazında alt hesap açar. Şablonlu hesap eşleme yapısında hesap kodları bir kez tanımlanır:
| İşlem kalemi | Örnek TDHP ana hesabı | Kırılım anahtarı |
|---|---|---|
| Perakende ve faturalı yurt içi satış | 600 |
KDV oranı (%1, %10, %20), şube |
| Hesaplanan KDV | 391 |
KDV oranı |
| Nakit kasa ve banka POS hakedişleri | 100 / 108 |
Şube kasası, banka / yemek kartı |
| Ticari mal alışları ve indirilecek | 153 / 191 |
KDV oranı, şube |
| Tedarikçi kampanya ve fiyat farkı | 602 / 320 / 120 |
Tedarikçi cari kodu, KDV oranı |
| Sayım ve tesellüm noksanları/fazlası | 197 / 397 |
Şube ve vardiya |
Aktarım öncesi Z mutabakatı neden şarttır?
Muhasebeye fiş aktarmadan önce yazar kasanın Z toplamı ile kasa programındaki satış toplamının birebir tuttuğundan emin olunmalıdır (markette gün sonu nasıl yapılır?). Z toplamı ile sistem arasında fark varsa (örneğin kasadan bağımsız çekilmiş bir slip veya yarım kalmış işlem), fark günlük Z mutabakatında yakalanıp nedeni düzeltildikten sonra dönem aktarılmalıdır.
Kasadaş’ta muhasebe aktarımı ve açık API
Kasadaş’ta günlük satış, iade, tahsilat, alış faturası, fiyat farkı ve alt işletici komisyon kayıtları borç ve alacak dengeli yevmiye fişlerine dönüşür. Yaygın muhasebe programları için hazır Excel ve XML fiş şablonları, Türk yevmiye düzeninde Excel ve genel CSV çıktısı vardır; ayrıca dış sistemler Açık API ve günlük sıkıştırılmış CSV dışa aktarımıyla veriyi doğrudan çekebilir. Aktarılan dönem kilitlenir, mali müşavir kendi rolüyle yalnız muhasebe ekranlarına erişir. Ayrıntılar raporlar ve muhasebe sayfasında.
Değişiklik günlüğü
- 11.11.2026: Yazı yayımlandı.
Sık sorulanlar
Kasada fatura kesilen satış Z raporunda mükerrer gelir yazar mı?
Hayır. Kasada e-Fatura veya e-Arşiv Fatura düzenlenen satışta yazar kasadan mali satış fişi yerine fatura bilgi fişi çıkar. Muhasebe aktarımında Z raporu günlük perakende fiş toplamlarını, faturalı satışlar ise kendi belge numaralarıyla ayrı fiş satırlarını oluşturur.
Farklı KDV oranlı ürünler muhasebe fişinde nasıl ayrılır?
Şablonlu hesap eşlemede satış ve KDV hesapları KDV oranına göre alt hesaplara (örneğin 600.01, 600.10, 600.20 ve 391 alt hesapları) kendiliğinden ayrıştırılır.
Vardiya kapanışındaki kasa açığı veya fazlası muhasebeye nasıl yansır?
Çekmece sayımında çıkan kasa noksanı (197) ve kasa fazlası (397) vardiya kapanış kaydından ayrı muhasebe satırı olarak yevmiye fişine aktarılır.
Kaynaklar
- Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği Sıra No: 1, Tekdüzen Hesap Planı (GİB) (erişim: 2026-11-11)
Sözlükte: Z raporu, Kasa açığı ve kasa fazlası, e-Fatura, e-Arşiv Fatura