Rehber
Markette gün sonu nasıl yapılır? Banka gün sonu ve Z
· 7 dk okuma · Kasadaş ekibi
Mevzuat son kontrol: . Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.
Kısa cevap: Markette gün sonu dört adımdır: kasiyerler vardiyalarını sayımla kapatır, yazar kasadaki banka uygulamalarının gün sonu alınır, ardından Z raporu alınır ve Z toplamları kasa programıyla ödeme tipi ve KDV oranı bazında karşılaştırılır. Banka gün sonunu Z’den önce almak, iki kapanışın aynı günü kapsamasını sağlar. Z raporu, 3100 sayılı Kanunun istediği günlük kapanış fişidir.
Gün sonu, markette iş gününün kapanış işlemlerinin tamamıdır: kasiyerlerin vardiya sayımı, kart işlemlerinin bankaya kapatılması, yazar kasadan Z raporu alınması ve bütün bu toplamların kasa programıyla karşılaştırılması. Gün sonu düzgün yapılırsa ertesi sabah sürpriz çıkmaz; fark varsa aynı gün, henüz hatırlanırken nedeni bulunur.
Gün sonu hangi sırayla yapılır?
| Adım | İş | Kim yapar? | Çıktı |
|---|---|---|---|
| 1 | Vardiya kapanışı ve kasa sayımı | Her kasiyer | Nakit sayımı, açık ya da fazla |
| 2 | Banka gün sonu | Sorumlu ya da yönetici | Bankaya gönderilen kart toplamı |
| 3 | Z raporu | Yetkili kişi | Günün mali kapanışı |
| 4 | Mutabakat | Yönetici | Z ile sistem farkı, nedeniyle |
| 5 | Nakit teslimi ve saklama | Yönetici | Teslim kaydı, Z ve banka fişleri |
Sıra önemlidir. Kasiyerler satışa devam ederken Z alınırsa gün bölünür; banka gün sonu Z’den sonra alınırsa iki kapanış farklı dönemleri kapsayabilir.
1. Vardiya nasıl kapatılır?
Her kasiyer kendi vardiyasını kapatır:
- Bekleyen ya da askıdaki satış kalmadığından emin olun.
- Çekmeceyi kör sayımla sayın: kasiyer beklenen tutarı görmeden banknot ve madenî paraları cins cins girer.
- Sistem beklenen tutarı gösterir; fark kasa açığı ya da fazlası olarak kayda geçer.
- Kart, yemek kartı ve diğer ödeme tiplerinin toplamları ayrıca kontrol edilir.
Fark çıkarsa üstü örtülmez; nedeni aranır (kasa açığı nedir?). Vardiyanın başı da sonu kadar önemlidir; açılış adımları kasa açılış ve kapanış prosedürü yazısında.
2. Banka gün sonu neden önce alınır?
Kartla ödeme, 483 Sıra No’lu Tebliğ gereği yazar kasa ile entegre ve bağlantılı çalışan EFT-POS üzerinden ya da yeni nesil yazar kasadaki banka uygulamasıyla alınır. Banka gün sonu, günün kart işlemlerini bankaya kapatır; hesabınıza geçiş bu kapanışla başlar.
Banka gün sonunu Z’den önce almak şunu sağlar: Z raporundaki kartlı satış toplamı ile bankaya gönderilen toplam aynı günü kapsar. Yazar kasada birden çok banka uygulaması varsa her birinin gün sonu ayrı alınır. Banka gün sonu başarısız olursa (bağlantı yok, işlem askıda) nedeni giderilmeden Z alınmaması önerilir; aksi hâlde kart toplamı bir sonraki güne kayar.
3. Z raporu nasıl alınır?
3100 sayılı Kanunun 2. maddesi, yazar kasanın her satış için fiş ve günlük kapanış fişi vermesini ister; bu fiş Z raporudur. Z raporu alındığında gün kapanır ve bilgiler mali hafızaya yazılır. Yeni nesil yazar kasalarda Z bilgileri ayrıca GİB’e elektronik ortamda iletilir.
- Z’yi yalnız yetkili kişi alır; yanlışlıkla gün ortasında alınan Z günü böler.
- Kasa programı Z’yi yazar kasaya kendisi gönderebiliyorsa bu yol kullanılır; gönderemiyorsa Z cihazın menüsünden alınır ve toplamları programa girilir.
- Z fişinin kâğıt nüshası tarih sırasıyla saklanır.
Z raporunun içeriği ve X raporundan farkı Z raporu nedir? yazısında.
4. Mutabakat nasıl yapılır?
Z toplamları kasa programındaki satışlarla iki eksende karşılaştırılır:
- Ödeme tipi: nakit, kart, yemek kartı, havale, veresiye.
- KDV oranı: her orandaki matrah ve vergi.
Ayrıca Z’deki kart toplamı banka gün sonu toplamıyla karşılaştırılır. En sık fark nedenleri:
| Fark | Olası neden |
|---|---|
| Z’de az, sistemde çok | Yazar kasaya gitmeyen satış |
| Z’de çok, sistemde az | İki kez kesilen fiş |
| Nakit fazla, kart eksik | Kartla alınan ödeme nakit seçilmiş |
| Toplam tutuyor, KDV dağılımı değil | Ürün kartında yanlış KDV oranı |
| Kart Z ile banka farklı | İptal edilip bankada iade edilmeyen işlem |
Faturalı satışlar yazar kasada mali fiş yerine fatura bilgi fişiyle kapanır ve Z’nin mali fiş toplamına girmez; mutabakatta ayrı izlenir (fatura kesme sınırı).
5. Nakit teslimi ve saklama
- Çekmecelerdeki nakit, açılış parası ayrıldıktan sonra kasaya ya da bankaya teslim edilir; teslim tutarı ve teslim eden kişi kaydedilir.
- Z raporu, banka gün sonu fişleri ve varsa fark açıklaması birlikte saklanır. VUK md. 253’e göre belgeler ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklanır.
- Ertesi günün açılış parası çekmeceye ayrılır.
Gün sonu kontrol listesi
- Bütün kasiyerler vardiyasını kapattı mı, açık ve fazla kaydedildi mi?
- Yazar kasadaki her banka uygulamasının gün sonu alındı mı?
- Z raporu alındı, toplamları sisteme geçti mi?
- Ödeme tipi ve KDV bazında fark var mı, nedeni yazıldı mı?
- Kart Z toplamı banka gün sonuyla tutuyor mu?
- Nakit teslim kaydı yapıldı mı, belgeler dosyalandı mı?
Kasadaş’ta gün sonu
Kasadaş’ta gün sonu tek düğmedir: Z yetkisi (gerekirse yönetici onayı) alınır, önce yazar kasadaki banka uygulamalarının gün sonu, ardından Z raporu alınır. Banka gün sonu tamamlanmazsa Z alınmaz. Yazar kasa banka gün sonunu kasadan desteklemiyorsa bankalar cihaz menüsünden kapatılır, Z kasadan yine alınır; Z emri olmayan yazar kasada Z cihazdan alınır ve toplamları kasaya girilir. Z toplamları sistemle ödeme tipi ve KDV oranı bazında karşılaştırılır, fark kayda geçer. Vardiya kapanışında çekmece banknot banknot sayılır. Ayrıntı kasa ve raporlar ve muhasebe sayfalarında.
Değişiklik günlüğü
- 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Günlük kapanış fişi 3100 sayılı Kanun md. 2’den, saklama süresi VUK md. 253’ten kontrol edildi.
Sık sorulanlar
Önce banka gün sonu mu, Z raporu mu alınır?
Önce bankaların gün sonu, sonra Z. Böylece Z’deki kartlı satış toplamı ile bankaya gönderilen toplam aynı günü kapatır ve karşılaştırma kolaylaşır. Banka gün sonu başarısızsa nedeni giderilmeden Z alınmaması önerilir.
Z raporu almayı unutursam ne olur?
Z raporu günlük kapanış fişidir ve her iş günü sonunda alınır. Unutulursa ertesi gün satışa başlamadan önce alın ve durumu mali müşavirinize bildirin. Yazar kasanızın bu durumda nasıl davrandığını yetkili servisinize sorun.
Gece yarısını geçen vardiyada gün sonu ne zaman alınır?
İş günü takvim gününe değil Z dönemine göre sayılır. Gece yarısından sonra kapanan bir markette Z, iş bittiğinde alınır; raporlar da bu döneme göre okunmalıdır.
Gün sonunda Z ile sistem farklı çıkarsa ne yapılır?
Fark ödeme tipi ve KDV oranı bazında incelenir: ÖKC’ye gitmeyen ya da iki kez kesilen satış, yanlış ödeme tipi ve faturalı satışlar en sık nedenlerdir. Fark nedeniyle birlikte kayda geçirilir; mali açıdan esas olan Z raporudur.
Kaynaklar
- 3100 sayılı Ödeme Kaydedici Cihazlar Kanunu, md. 2 (günlük kapanış fişi) (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 483), güncel metin (EFT-POS ve ÖKC bağlantısı) (erişim: 2026-10-22)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 253 (saklama) (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
Sözlükte: Gün sonu, Z raporu, EFT-POS, Vardiya kapanışı