Rehber
Gelen fiyat farkı faturası maliyete nasıl yansır?
· 7 dk okuma · Kasadaş ekibi
Mevzuat son kontrol: . Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.
Kısa cevap: Tedarikçiden gelen fiyat farkı faturası, daha önce alınmış malın bedelini sonradan artırır (zam) ya da azaltır (iskonto). Fark, bağlı olduğu alış faturalarındaki ürünlere dağıtılır: eldeki stoğa düşen pay ortalama maliyete girer, satılmış mala düşen pay ayrıca raporlanır, ürüne bağlanamayan tutar (ciro primi gibi) yalnız cariye ve muhasebeye gider. KDV Kanunu md. 35’e göre KDV değişikliğin olduğu dönemde düzeltilir.
Gelen fiyat farkı faturası, tedarikçinin daha önce teslim ettiği malın bedelini sonradan değiştirmek için markete kestiği faturadır. Fark zam yönündeyse alış bedeli artar, iskonto yönündeyse azalır. Asıl soru şudur: bu fark hangi ürünün maliyetine, ne kadar yansır? Yanlış işlenirse marj raporları gerçeği göstermez, stok değeri de bozulur.
Gelen fiyat farkı faturası neden gelir?
Markette en sık rastlanan nedenler:
- sonradan bildirilen zam: fiyat artışı faturadan sonra yürürlüğe girmiş, tedarikçi farkı ayrıca faturalıyor,
- dönem sonu iskontosu: belirli bir alım hedefine ulaşınca tedarikçinin verdiği indirim,
- ciro primi: dönem cirosuna bağlı, belirli bir ürüne bağlanmayan prim,
- hatalı fiyat düzeltmesi: faturadaki fiyatın yanlış olduğu sonradan anlaşılmış.
Faturayı kabul etmeden önce hangi alış faturasına ve hangi ürünlere ait olduğunu tedarikçiden yazılı olarak isteyin. Türk Ticaret Kanunu md. 21/2’ye göre fatura alan kişi sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır; bu yüzden kontrolü bekletmeyin (alış faturası kontrolü).
Fark eldeki stok ile satılmış mal arasında nasıl paylaşılır?
Fark önce bağlı olduğu alış faturalarındaki aynı KDV oranlı satırlara, tutarları oranında dağıtılır. Ardından her ürün için fark ikiye ayrılır:
- eldeki stoğa düşen pay: ürün hâlâ raftaysa ya da depodaysa ortalama maliyete eklenir (iskontoda düşülür),
- satılmış mala düşen pay: ürün zaten satıldıysa fark geçmiş satışların maliyetine aittir; stoğa eklenmez, ayrıca raporlanır.
Örnek: bir üründen birim maliyeti 20 TL’den 1.000 adet aldınız. Tedarikçi bu alış için 1.000 TL (KDV hariç) zam farkı faturası kesti, yani adet başına 1 TL. Fatura geldiğinde 600 adet satılmış, 400 adet elde.
| Kalem | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Eldeki stoğa düşen pay | 400 × 1 TL | 400 TL stoğa girer |
| Eldeki stoğun yeni değeri | 400 × 20 + 400 | 8.400 TL |
| Yeni ortalama maliyet | 8.400 ÷ 400 | 21 TL |
| Satılmış mala düşen pay | 600 × 1 TL | 600 TL ayrı raporda |
Eldeki miktar bu alıştan fazlaysa (önceki alımlardan kalan da varsa) stoğa en çok bu alışta gelen miktarın payı girer; yeni ortalama, hareketli ortalama yöntemiyle eldeki toplam miktar üzerinden hesaplanır (çok şubeli markette stok yönetimi).
Ürüne bağlanamayan tutarlar ne olur?
Ciro primi ve genel iskonto gibi belirli bir ürüne ya da alış faturasına bağlanamayan tutarlar ürün maliyetine dağıtılmaz. Bunları zorla ürünlere yaymak, o dönem hiç almadığınız ürünlerin maliyetini bozar. Bu tutarlar yalnız tedarikçi carisine ve muhasebeye işlenir; hangi hesapla kaydedileceğini mali müşaviriniz belirler.
Belge altı iskonto ve nakliye ise farklıdır: aynı faturadaki ürünlere aittir ve ürün satırlarına paylaştırılır (maliyete dağıtım). Bu konu alış faturası kontrolü yazısında.
Gelen fiyat farkının KDV’si nasıl işlenir?
KDV Kanunu md. 35’e göre matrahta sonradan değişiklik olursa satıcı borçlandığı, alıcı indirdiği KDV’yi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir. Zam yönündeki farkta faturadaki KDV indirim konusu yapılır; iskonto yönündeki farkta daha önce indirilen KDV azaltılır. Faturada her KDV oranı ayrı satır olmalıdır; bağlı ürünlerin oranıyla uyuşmayan satır varsa tedarikçiye sorun. Kaydı mali müşavirinizle netleştirin.
Fiyat farkı faturası alış faturası gibi işlenirse ne olur?
Tedarikçinin kestiği fiyat farkı faturası e-Fatura olarak geldiğinde gelen faturalar arasında sıradan bir alış faturası gibi görünür. Bunu alış faturası olarak onaylarsanız:
- fark bir kez de “yeni alış” olarak cariye borç yazılır,
- maliyet hiç olmayan bir mal girişiyle bozulur,
- aynı tutar muhasebeye iki kez aktarılır.
Kural basittir: fiyat farkı faturasını tek bir yoldan, bağlı olduğu alış faturalarıyla birlikte kaydedin; alış faturası olarak ayrıca onaylamayın.
Marj ve satış fiyatı nasıl gözden geçirilir?
Fark işlendikten sonra yeni ortalama maliyetle marjı yeniden hesaplayın (kâr marjı nasıl hesaplanır?). Zam yönündeki fark marjı düşürür; satış fiyatını değiştirmeye karar verirseniz raf etiketini de yenileyin. Satılmış mala düşen pay geçmiş dönemin kârını düşürür; dönem raporlarını okurken bu tutarı ayrıca hesaba katın.
Kasadaş’ta gelen fiyat farkı faturası
Kasadaş’ta gelen fiyat farkı faturası ayrı bir ekrandan girilir: şube, tedarikçi, fatura numarası ve tarihi, yön (zam ya da iskonto) ve KDV oranı başına matrah ile KDV. İlgili onaylı alış faturaları işaretlenir ve “Dağıtımı göster” ile her oranın aynı oranlı satırlara nasıl dağıldığı görülür: eldeki stoğa düşen pay ortalama maliyete girer, satılmış mala düşen pay ayrı gösterilir, bağlanamayan tutar yalnız cariye ve muhasebeye gider. Kayıt değiştirilemez; düzeltme ters yönlü yeni kayıtla yapılır. Ayrıntı stok ve satın alma sayfasında.
Değişiklik günlüğü
- 25.10.2026: Yazı yayımlandı. KDV düzeltmesi KDV Kanunu md. 35, sekiz günlük itiraz süresi TTK md. 21/2 metninden kontrol edildi.
Sık sorulanlar
Gelen fiyat farkı faturası stok maliyetini değiştirir mi?
Yalnız eldeki stoğa düşen payı kadar. Fark, bağlı olduğu alış faturasındaki ürünlere dağıtılır; o ürünlerden hâlâ rafta ya da depoda olan kısmın payı ortalama maliyete eklenir ya da ondan düşülür. Satılmış kısmın payı geçmiş satışların maliyetine aittir ve ayrı izlenir.
Ciro primi maliyete girer mi?
Belirli bir ürüne ya da faturaya bağlanamayan ciro primi ve genel iskontolar ürün maliyetine dağıtılmaz; tedarikçi carisine ve muhasebeye işlenir. Hangi hesapla kaydedileceğini mali müşaviriniz belirler.
Gelen fiyat farkı faturasını alış faturası gibi onaylarsam ne olur?
Aynı fark iki kez işlenir: bir kez fiyat farkı olarak, bir kez yeni bir alış gibi. Cari borç ve maliyet şişer. Fiyat farkı faturasını yalnız bir yoldan, bağlı olduğu alış faturalarıyla birlikte kaydedin.
Fiyat farkı geldiyse satış fiyatını değiştirmek gerekir mi?
Zorunlu değil, ama marjı yeniden hesaplayın. Zam yönündeki fark marjı düşürür, iskonto yönündeki artırır. Fiyat değişirse raf etiketi de yenilenmelidir.
Kaynaklar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 35 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-25)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 21 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-25)
Sözlükte: Fiyat farkı faturası, Hareketli ortalama maliyet, Maliyete dağıtım (landed cost), Brüt kâr marjı