Rehber
Alış faturası nasıl kontrol edilir? Anlaşma fiyatı
· güncelleme: · 7 dk okuma · Kasadaş ekibi
Mevzuat son kontrol: . Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.
Kısa cevap: Alış faturası, onaylanmadan önce siparişle ve mal kabulle satır satır karşılaştırılır: miktar, birim fiyat, iskonto, KDV oranı ve toplam. Faturadaki fiyat tedarikçiyle anlaşılan fiyattan yüksekse fark için tedarikçiden düzeltme ya da fiyat farkı faturası istenir. Türk Ticaret Kanunu md. 21/2’ye göre fatura alan kişi sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır; kontrol bu yüzden hızlı yapılmalıdır.
Alış faturası kontrolü, tedarikçiden gelen faturanın onaylanıp cari hesaba ve maliyete işlenmeden önce siparişle ve teslim alınan malla karşılaştırılmasıdır. Markette yüzlerce kalemlik faturalar her gün gelir. Fiyatı birkaç kuruş yüksek bir satır tek başına önemsiz görünür; ama bütün yıl, bütün şubelerde tekrar ederse marjdan ciddi bir para gider.
Fatura neyle karşılaştırılır?
Üç belge eşleşmelidir:
| Belge | Gösterdiği | Karşılaştırılan |
|---|---|---|
| Sipariş | Ne istediniz, hangi fiyata | Ürün, miktar, anlaşma fiyatı |
| Mal kabul | Gerçekte ne geldi | Gelen miktar, eksik, hasar |
| Fatura | Ne ödeyeceksiniz | Miktar, birim fiyat, iskonto, KDV, toplam |
Faturada mal kabulden fazla miktar, siparişten yüksek fiyat ya da siparişte olmayan ürün varsa onaydan önce düzeltilir. Mal kabulün nasıl yapılacağı mal kabul kontrol listesi yazısında.
Satır satır neye bakılır?
- Ürün eşleşmesi: tedarikçinin ürün kodu ve adı sizin ürününüzle doğru eşleşti mi? Benzer ürünler (farklı gramaj, farklı tat) karışabilir.
- Miktar ve birim: koli mi adet mi? Koli içi adet doğru mu?
- Birim fiyat: anlaşma fiyatıyla ya da son alış fiyatıyla karşılaştırın. Belirgin artış açıklanmalı.
- İskonto: satır iskontosu ve belge altı iskonto anlaşmaya uygun mu?
- KDV oranı: ürünün KDV oranı doğru mu? Yanlış oran hem maliyeti hem indirilecek KDV’yi bozar (market ürünlerinde KDV oranları).
- Toplam ve vade: fatura toplamı satırların toplamıyla tutuyor mu, vade anlaşmaya uygun mu?
Anlaşma fiyatı nasıl izlenir?
Anlaşma fiyatı, tedarikçiyle belirli bir dönem için kararlaştırılan alış fiyatıdır. İzlemek için:
- Anlaşmayı ürün, tedarikçi ve tarih aralığıyla kaydedin; kampanya dönemi fiyatı da bir anlaşmadır.
- Her faturada satır fiyatını o tarihteki anlaşmayla karşılaştırın.
- Anlaşmadan yüksek gelen satırı onaylamadan önce işaretleyin: ya tedarikçi düzeltir ya da fark için belge düzenlenir.
- Anlaşması olmayan üründe son alış fiyatından belirgin sapmayı uyarı olarak görün.
Fiyat farkı varsa ne yapılır?
Faturadaki fiyat anlaşmadan yüksekse iki yol vardır:
- Tedarikçi düzeltir: faturayı yeniden düzenler ya da farkı kendisi bir belgeyle geri öder.
- Fiyat farkı faturası: anlaşmadan fazla ödenen tutar için tedarikçiye fiyat farkı faturası düzenlenir.
KDV Kanunu md. 35’e göre matrahta sonradan değişiklik olursa satıcı borçlandığı, alıcı indirdiği KDV’yi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir. Hangi belgenin düzenleneceğini ve kaydını mali müşavirinizle netleştirin. Belgenin ayrıntısı fiyat farkı faturası nedir?, tedarikçinin sonradan kestiği farkın maliyete etkisi gelen fiyat farkı faturası yazısında.
İtiraz süresi neden önemli?
Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriğine itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır. İtirazların noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta (KEP) ile yapılabileceği TTK md. 18/3’te yazar. e-Belgelere ilişkin bu ihbar ve itirazlar ile iptaller, 509 Sıra No’lu Tebliğ V.10’a göre GİB’in kılavuzundaki usulle Başkanlık sistemine de bildirilir. Bu yüzden faturayı biriktirmeyin; geldiği hafta kontrol edin.
Maliyet doğru nasıl bulunur?
Onaylanan fatura, ürünlerin maliyetini belirler:
- Satır iskontosu satırın birim maliyetini düşürür.
- Belge altı iskonto ve nakliye satırlara tutarları oranında paylaştırılır (maliyete dağıtım).
- Yeni maliyet, eldeki stokla ağırlıklandırılarak ortalama maliyete katılır.
Maliyet değiştiyse satış fiyatı ve marj gözden geçirilir (kâr marjı nasıl hesaplanır?). Fiyat değişirse etiket yenilenir (raf etiketi nasıl basılır?).
Alış faturası kontrol listesi
- Fatura mal kabulle ve siparişle eşleşti mi?
- Anlaşmadan yüksek satır var mı, işaretlendi mi?
- İskonto ve KDV oranları doğru mu?
- Belge altı iskonto ve nakliye maliyete dağıtıldı mı?
- Satış fiyatından pahalı ya da marjı düşük kalan ürün var mı?
- İtiraz gerekiyorsa sekiz gün içinde yapıldı mı?
Kasadaş’ta alış faturası incelemesi
Kasadaş’ta tedarikçinin e-Fatura ve e-Arşiv faturaları alış faturası olarak çekilir, satırlar ürünlerle eşlenir ve sistem eşlemeyi öğrenip sonraki faturada önerir. Onaydan önce her satır denetlenir: son maliyetten belirgin farklı gelen, satış fiyatından pahalı ya da marjı düşük kalan ürün uyarılır; uyarı giderilir ya da listeden gerekçe seçilerek kabul edilir. Tedarikçi anlaşma fiyatları tarih aralığıyla tutulur; anlaşmadan yüksek gelen satır uyarılır ve fark için fiyat farkı faturası taslağı hazırlanır. Belge altı iskonto ve nakliye maliyete dağıtılır. İnceleme yönetim uygulamasından da yapılır. Ayrıntı stok ve satın alma sayfasında.
Değişiklik günlüğü
- 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Sekiz günlük itiraz süresi TTK md. 21/2, itiraz biçimi TTK md. 18/3 ve VUK 509 V.10, KDV düzeltmesi KDV Kanunu md. 35 metninden kontrol edildi.
Sık sorulanlar
Alış faturasına itiraz süresi kaç gün?
Türk Ticaret Kanunu md. 21/2’ye göre fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır. İtirazın biçimi için TTK md. 18/3’e ve e-Belgelerde GİB’e bildirim kuralına bakın.
Anlaşma fiyatı nedir?
Anlaşma fiyatı, tedarikçiyle belirli bir dönem için kararlaştırdığınız alış fiyatıdır. Faturadaki fiyat bu fiyatla karşılaştırılır; yüksek gelen satır için düzeltme ya da fiyat farkı istenir.
Fiyat farkı faturasını kim keser?
Farkın yönüne göre değişir. Tedarikçi fazla fiyat faturaladıysa farkı geri almak için siz tedarikçiye fiyat farkı faturası kesersiniz ya da tedarikçiden düzeltme belgesi istenir. Belge türünü mali müşavirinizle netleştirin.
Faturadaki iskonto maliyete nasıl yansır?
Satır iskontosu o satırın birim maliyetini düşürür. Belge altı (fatura toplamından) iskonto ise satırlara tutarları oranında paylaştırılır. Nakliye gibi ek giderler de aynı yolla ürün maliyetine eklenir.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 18/3 ve 21 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
- VUK Genel Tebliği (Sıra No: 509), dipnotlu güncel metin, V.10 (iptal, itiraz bildirimi) (erişim: 2026-10-22)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 35 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
Sözlükte: Maliyete dağıtım (landed cost), Mal kabul, e-Fatura, Hareketli ortalama maliyet