Rehber
Markette iade ve değişim: tüketici hakları ve kasada iade
· 7 dk okuma · Kasadaş ekibi
Mevzuat son kontrol: . Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.
Kısa cevap: Ayıplı malda iade kanuni haktır: 6502 sayılı Kanun md. 11’e göre tüketici dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişimden birini seçer, satıcı bunu yerine getirir. Ayıpsız malın mağazada iadesi kanunda zorunlu değildir, mağaza politikasına bağlıdır. Online siparişte 14 günlük cayma hakkı vardır; çabuk bozulan ve tarihi geçebilecek mallar bunun dışındadır.
Markette iade, satılan ürünün müşteriden geri alınıp bedelinin ödenmesi; değişim ise ürünün başka bir ürünle (çoğunlukla aynısıyla) değiştirilmesidir. İade sorusunun cevabı ürünün ayıplı olup olmadığına bağlıdır: ayıplı üründe iade kanuni bir haktır, ayıpsız üründe ise mağazanın kendi politikasıdır.
Ayıplı mal nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesine göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Ambalajında, etiketinde ya da reklamında yazan özellikleri taşımayan mal da ayıplı kabul edilir.
Markette örnekler: açılınca bozuk çıkan süt, içinden yabancı madde çıkan paket, etikette yazan gramajı tutmayan ürün, son tüketim tarihi geçmiş satılmış ürün.
Ayıplı malda müşterinin hakları neler?
Kanunun 11. maddesine göre tüketici şu seçimlik haklardan birini kullanır:
| Hak | Markette karşılığı |
|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Ürün geri alınır, bedel iade edilir |
| Ayıp oranında bedelden indirim | Ürün müşteride kalır, bedelin bir kısmı iade edilir |
| Ücretsiz onarım | Gıdada genellikle söz konusu değil |
| Ayıpsız misliyle değişim | Aynı ürünün sağlamı verilir |
Seçimi tüketici yapar; satıcı tercih edilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Dönme ya da indirim seçilirse bedel ya da indirim tutarı derhâl iade edilir (md. 11/5). Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu kabul edilir (md. 10/1). Ayıplı maldan sorumluluk, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (md. 12/1).
Ayıpsız ürünün iadesi zorunlu mu?
Mağazadan yapılan alışverişte ayıpsız ürünün (“vazgeçtim”, “yanlış aldım”) iadesi ya da değişimi kanunda zorunlu tutulmaz; mağazanın iade politikasına bağlıdır. Yine de çoğu market müşteri memnuniyeti için ambalajı açılmamış ürünü belirli bir süre içinde değiştirir. Politika belirlerken:
- Süreyi ve koşulu (ambalaj açılmamış, fişli) açıkça yazın ve kasada görünür asın.
- Gıda ve hijyen ürünlerinde (açılmış paket, soğuk zincir ürünü) iade almama nedenini belirtin.
- Kararı kasiyere değil yazılı politikaya bağlayın: her kasada aynı kural uygulanmalı.
Online siparişte cayma hakkı var mı?
İnternet ya da telefonla verilen sipariş mesafeli sözleşmedir. 6502 sayılı Kanunun 48. maddesine göre tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir. Ancak Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 15’e göre çabuk bozulabilen ya da son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmelerde cayma hakkı yoktur. Market siparişinin büyük kısmı bu istisnaya girer; ambalajlı, dayanıklı ürünlerde ise cayma hakkı geçerlidir.
Kasada iade nasıl yapılır?
- Satışı bulun. Fiş numarasıyla, müşteri kartıyla ya da tarih ve ürünle. Fiş yoksa satış sistemde aranır; bulunamazsa mağaza politikası uygulanır.
- Miktarı kontrol edin. Satılandan fazlası iade edilemez; kısmi iadede yalnız geri gelen ürün seçilir.
- Gerekçeyi seçin. Ayıplı, son tarih, müşteri vazgeçti gibi sabit bir listeden. Gerekçe raporlanabilir olmalı.
- Stoğa dönüşe karar verin. Bozuk ürün stoğa dönmez, fire olur; ambalajı açılmamış ürün stoğa döner (fire ve kayıp takibi).
- Ödemeyi iade edin. Kartla yapılan satış karta, nakit satış nakit iade edilir. Nakit iade çekmeceden çıkar ve kasa sayımında hesaba katılır.
- Belgeyi düzenleyin. Yazar kasada iade işlemi ve gerekiyorsa gider pusulası (gider pusulası ne zaman kesilir?). Faturalı satışta iptal ya da iade faturası (e-Arşiv fatura iptali ve iade faturası).
İadeyi silerek değil, ters kayıtla yapın: satış kaydı yerinde kalır, iade ayrı bir kayıt olarak eklenir. Böylece hem stok hem kasa hem de denetim izi doğru kalır.
İade suistimali nasıl önlenir?
- İade her zaman bir satışa bağlanır; satışsız “iade” kasadan para çıkarmanın en kolay yoludur.
- Fişsiz iade ve belirli tutarın üstündeki iade yönetici onayına bağlanır.
- Kasiyer bazında iade raporu haftalık okunur; olağan dışı artış incelenir (kasa açığı nedir?).
- Sadakat puanı verilmiş satışın iadesinde kazanılan puan geri alınır.
Kasadaş’ta iade
Kasadaş’ta iade edilecek satış fiş numarasıyla, Z numarası ve tarihle, müşteri kartıyla ya da sadakat QR koduyla bulunur; başka kasadaki satış da aranabilir. Kısmi iade yapılır, satılandan fazlası iade edilmez ve stoğa dönüş gerekçeye bağlıdır. Müşterinin fişi yoksa ürün okutulur, tarih aralığı girilir ve aynı şubedeki uyan satışlar listelenir; bu yoldan yapılan iade yönetici onayı ister. İade ve iptal raporu gerekçe, kasiyer ve şube kırılımıyla panelde izlenir. Ayrıntı kasa sayfasında.
Değişiklik günlüğü
- 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Ayıplı mal ve seçimlik haklar 6502 sayılı Kanun md. 8–12, cayma hakkı md. 48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 15 metninden kontrol edildi.
Sık sorulanlar
Markette ayıpsız ürünün iadesi zorunlu mu?
Mağazadan yapılan alışverişte ayıpsız ürünün iadesi ya da değişimi kanunda zorunlu tutulmaz; mağazanın iade politikasına bağlıdır. Ayıplı üründe ise 6502 sayılı Kanun md. 11’deki seçimlik haklar geçerlidir.
Bozuk çıkan ürün için müşteri ne isteyebilir?
Tüketici sözleşmeden dönme (bedel iadesi), ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişimden birini seçer; satıcı tüketicinin tercihini yerine getirmekle yükümlüdür (6502 md. 11). Dönme ya da indirimde bedel derhâl iade edilir.
İade için fiş şart mı?
Fiş, satışın o mağazadan ve o tarihte yapıldığını gösteren en kolay kanıttır. Fiş yoksa satış kart ekstresi, müşteri kartı ya da sistemdeki satış kaydıyla bulunabilir. Mağaza politikanızda fişsiz iadeyi hangi koşulda kabul ettiğinizi yazın.
Kartla alınan ürünün iadesi nakit verilebilir mi?
Uygulamada kartla yapılan satışın iadesi karta yapılır; böylece banka hareketi satışla eşleşir. VUK md. 234’e göre tüketici iadesinde bedel banka ya da ödeme kuruluşu aracılığıyla ödenirse bu kurumların belgeleri gider pusulası yerine geçer.
Kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 8, 10, 11, 12 ve 48 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği (RG 27.11.2014/29188), md. 15 (erişim: 2026-10-22)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 234 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
Sözlükte: Mali fiş, Gider pusulası, Ters kayıt, Cari hesap (veresiye)