Rehber

Gider pusulası ne zaman kesilir? Müstahsil makbuzu farkı

22 Ekim 2026 · 6 dk okuma · Kasadaş ekibi

Mevzuat son kontrol: 22 Ekim 2026. Tutar ve süreler bu tarihte resmî kaynaklarla karşılaştırıldı.

Kısa cevap: Gider pusulası, belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişilerden yapılan alım için alıcının düzenleyip satana imzalattığı belgedir (VUK md. 234). Markette en çok vergiden muaf esnaftan alımda ve tüketiciden iade alınan malda kullanılır; teslimden itibaren en geç yedi gün içinde, iki nüsha düzenlenir. Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden alımda müstahsil makbuzu düzenlenir (VUK md. 235).

Gider pusulası, fatura ya da benzeri belge düzenleme zorunluluğu olmayan bir kişiden mal ya da hizmet alındığında, belgeyi satıcı yerine alıcının düzenlediği belgedir. Alıcı belgeyi düzenler, satana imzalatır ve bir nüshasını ona verir. Böylece alım kayda girer ve gider olarak belgelenir.

Gider pusulası ne zaman düzenlenir?

Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesine göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler; bu Kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler ya da onlardan satın aldıkları mallar için gider pusulası düzenler. Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden alınan mallar bu kuralın dışındadır; onlar için müstahsil makbuzu düzenlenir.

Markette karşılaşılan başlıca durumlar:

Durum	Belge
Vergiden muaf esnaftan alım (ör. evde üretilen ürün)	Gider pusulası
Belge düzenleme zorunluluğu olmayan kişiye yaptırılan iş	Gider pusulası
Nihai tüketiciden iade alınan mal	Gider pusulası
Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden ürün alımı	Müstahsil makbuzu
Fatura düzenleyen tedarikçiden alım	Tedarikçinin faturası

Vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulası, VUK md. 234’e göre o kişilerin verdiği fatura hükmündedir.

Gider pusulasında neler yazar?

VUK md. 234’e göre gider pusulası şunları içerir:

• işin mahiyeti, emtianın cinsi ve nevi,
• miktar ve bedel, iş ücreti,
• işi yaptıran ile yapanın ya da malı alan ile satanın adı, soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ve adresi,
• tarih.

Gider pusulası iki nüsha düzenlenir, bir nüshası işi yapana ya da malı satana verilir. Seri ve sıra numarasıyla teselsül ettirilir.

Gider pusulası kaç gün içinde düzenlenir?

Malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde. Bu süre içinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır (VUK md. 234). Fatura için de aynı yedi günlük süre geçerlidir (VUK md. 231).

Hangi belgeler gider pusulası yerine geçer?

VUK md. 234’e göre, gider pusulasında bulunması gereken bilgileri içermek kaydıyla:

• Mal ya da hizmet bedeli yedi günlük süre içinde satıcıya banka, ödeme kuruluşu ya da PTT aracılığıyla ödenirse bu kurumların düzenlediği belgeler,
• 6502 sayılı Kanun kapsamında satın alınan malların iadesinde, iade bedeli bu kurumlar aracılığıyla ödenirse bu kurumların düzenlediği belgeler,
• belge düzenleme zorunluluğu olmayan kamu kurumlarının kendi mevzuatına göre düzenlediği belgeler

gider pusulası yerine geçer. Kartla yapılan satışın iadesinin karta yapılması ikinci duruma örnektir. Nakit iadede ise gider pusulası düzenlenir.

Gider pusulasında vergi kesintisi var mı?

Bazı alımlarda ödemeyi yapan, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre gelir vergisi kesintisi (stopaj) yapmak ve bunu beyan etmek zorunda olabilir. Kesintinin gerekip gerekmediği ve oranı, satıcının durumuna ve alınan malın türüne göre değişir. Gider pusulası düzenlemeden önce mali müşavirinize danışın.

Müstahsil makbuzu ile farkı ne?

Konu	Gider pusulası	Müstahsil makbuzu
Dayanak	VUK md. 234	VUK md. 235
Kimden alımda?	Belge düzenleme zorunluluğu olmayanlar, muaf esnaf	Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçi
Kim düzenler?	Alıcı	Alıcı
Ne zaman?	Teslimden itibaren en geç yedi gün	Bedel ödendiği sırada
Nüsha	İki	İki

Sebze ve meyvede halden ya da üreticiden alımda ayrıca HKS kuralları geçerlidir (HKS künye nedir?).

e-Gider Pusulası zorunlu mu?

VUK 509 Sıra No’lu Tebliğ’in IV.6 bölümüne göre e-Gider Pusulası, kağıt gider pusulasıyla aynı hukuki niteliktedir. GİB’in riskli bulup yazılı bildirimle en az üç ay süre vererek zorunlu tuttuğu mükellefler dışında isteğe bağlıdır. Uygulamaya girmek isteyen mükellefin e-Fatura kullanıcısı olması ve başvurması gerekir. e-Belge uygulamalarının genel tablosu için e-Fatura ve e-Arşiv farkı yazısına bakın.

Kontrol listesi

• Satıcı belge düzenleyebiliyor mu? Düzenleyebiliyorsa onun faturası alınır.
• Satıcı gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçi mi? Öyleyse müstahsil makbuzu.
• Gider pusulası yedi gün içinde, iki nüsha ve imzalı mı?
• Ödeme bankadan mı yapıldı? Dekont gider pusulası bilgilerini içeriyor mu?
• Vergi kesintisi gerekiyor mu? Mali müşavirle netleşti mi?

Kasadaş’ta belge ve gider kaydı

Kasadaş’ta giderler kategori, KDV oranı ve belge görseliyle panelden ya da yönetim uygulamasından fişin fotoğrafı çekilerek girilir; tekrarlayan giderler ve hatırlatma vardır. Muhasebe aktarımı mali müşavirinizin programına uygun biçimde hazırlanır. Gider pusulası ve müstahsil makbuzu Kasadaş’ta düzenlenmez; bu belgeler mali müşavirinizin kullandığı programla ya da GİB portalından düzenlenir. Online sipariş kısmi iadesinde düzenlenen gider pusulasının numarası ve tarihi iade kaydına girilir. Ayrıntı raporlar ve muhasebe sayfasında.

Değişiklik günlüğü

• 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Gider pusulası ve müstahsil makbuzu kuralları VUK md. 234 ve 235, e-Gider Pusulası VUK 509 IV.6 metninden kontrol edildi.

Sık sorulanlar

Gider pusulasını kim düzenler?

Alıcı düzenler. VUK md. 234’e göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, basit usulde vergilendirilenler ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler, belge düzenleme zorunluluğu olmayanlardan yaptıkları alımlar için gider pusulası düzenleyip satana imzalatır.

Gider pusulası kaç gün içinde kesilir?

Malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde. Bu süre içinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.

Köylüden alınan ürün için gider pusulası mı kesilir?

Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden alınan ürün için gider pusulası değil müstahsil makbuzu düzenlenir (VUK md. 235). Satıcı vergiden muaf esnafsa gider pusulası düzenlenir.

e-Gider Pusulası zorunlu mu?

VUK 509 Sıra No’lu Tebliğ’e göre e-Gider Pusulası, GİB’in yazılı bildirimle zorunlu tuttuğu mükellefler dışında isteğe bağlıdır. Uygulamaya girmek için e-Fatura kullanıcısı olmak ve başvurmak gerekir.

Kaynaklar

1. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 234 (gider pusulası) ve 235 (müstahsil makbuzu) (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)
2. VUK Genel Tebliği (Sıra No: 509), dipnotlu güncel metin, IV.6 (e-Gider Pusulası) (erişim: 2026-10-22)
3. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 94 (vergi kesintisi) (Mevzuat Bilgi Sistemi) (erişim: 2026-10-22)

Sözlükte: Gider pusulası, e-Arşiv Fatura, VKN ve TCKN

Tüm rehber yazıları ·Market ve kasa sözlüğü