# Market stok sayımı nasıl yapılır? Adım adım rehber

Adres: https://kasadas.com/rehber/market-stok-sayimi-nasil-yapilir/ · Yayım: 2026-10-22 · Mevzuat son kontrol: 2026-10-22 · Yazar: Kasadaş ekibi

**Kısa cevap:** Market stok sayımı; rafta ve depoda bulunan her ürünün sayılıp, tartılıp sistemdeki miktarla karşılaştırılması ve farkın gerekçesiyle ayrı bir hareket olarak kaydedilmesidir. Yılda bir yapılan tam sayım yasal envanterin dayanağıdır (VUK md. 186); yıl içinde ise çok satan, pahalı ve çok fire veren ürün gruplarında kısa ve sık dönemsel sayım yapmak farkı erken yakalar.

**Stok sayımı**, rafta ve depoda fiilen bulunan ürünlerin tek tek sayılıp tartılması ve sonucun
sistemdeki stok miktarıyla karşılaştırılmasıdır. Sayımın amacı yalnız doğru rakamı bulmak
değildir. Asıl amaç, farkın **nereden geldiğini** görmektir: hatalı mal kabul mü, kayda
geçmeyen fire mi, yanlış okutulan barkod mu, yoksa kayıp mı?

## Tam sayım ile dönemsel sayım farkı ne?

| Sayım türü     | Ne zaman?                      | Kapsam                             | Amaç                                  |
| -------------- | ------------------------------ | ---------------------------------- | ------------------------------------- |
| Tam sayım      | Yıl sonu, devir, sistem geçişi | Mağaza ve depodaki bütün ürünler   | Yasal envanter, açılış stoğu          |
| Dönemsel sayım | Haftalık ya da aylık           | Bir kategori, reyon ya da raf      | Farkı erken yakalamak                 |
| Hedefli sayım  | Şüphe olduğunda                | Tek ürün ya da birkaç ürün         | Eksi stok, şikâyet, sipariş öncesi    |
| Kör sayım      | Her türde uygulanabilir        | Sayan kişi sistem miktarını görmez | Sayımın beklenen rakama uydurulmaması |

Vergi Usul Kanunu’nun 186. maddesine göre **envanter çıkarmak**, bilanço günündeki mevcutları
saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin ve ayrıntılı olarak tespit etmektir. Yıl
sonu tam sayımı bu yüzden yalnız bir işletme alışkanlığı değil, kayıt düzeninin parçasıdır.
Değerlemenin nasıl yapılacağını mali müşavirinizle belirleyin.

## Hangi ürünler daha sık sayılmalı?

Her ürünü her hafta saymak gerekmez. Sayım emeğini riske göre dağıtın:

- **Çok satanlar:** ekmek, süt, yumurta, sigara ve içecekler. Küçük bir okutma hatası hızla büyür.
- **Pahalı ve küçük ürünler:** kahve, kişisel bakım, şarküteri. Kayıp riski yüksektir.
- **Tartılı ürünler:** meyve, sebze, peynir, kuruyemiş. Fire ve tartım farkı burada çıkar.
- **Son kullanma tarihi yakın ürünler:** sayım, tarih kontrolüyle birleştirilebilir
  ([FEFO nedir?](https://kasadas.com/rehber/fefo-ve-fifo-nedir/)).
- **Eksi stok görünen ürünler:** sistemde eksiye düşen ürün, ya mal kabulün eksik girildiğini ya
  da yanlış ürünün okutulduğunu gösterir.

## Sayıma nasıl hazırlanılır?

1. **Bekleyen işleri kapatın.** Gelen ama sisteme girilmemiş mal kabulleri, bekleyen transferler
   ve iadeler sayımdan önce işlenmeli. Aksi hâlde sayım farkı yanlış çıkar.
2. **Kapsamı belirleyin.** Hangi reyon, hangi raf, hangi depo? Sayım listesine yalnız o kapsamdaki
   ürünler girer.
3. **Rafları düzenleyin.** Aynı ürün iki ayrı yerde duruyorsa ikisi de sayılmalı. Raf arkasındaki
   ve depodaki koliler unutulmamalı.
4. **Ekip ve araç hazırlayın.** El terminali ya da telefon, sayım listesi, tartılı ürün için terazi.
5. **Sistem miktarını dondurun.** Sayım başladığı andaki stok miktarı kaydedilir. Sayım sırasında
   yapılan satışlar ayrıca hesaba katılır.

## Sayım adım adım nasıl yapılır?

1. Sayım ekibi ürünleri raf raf okutur. Aynı ürün ikinci kez okutulunca miktar artar; koli içi
   adet biliniyorsa koli barkodu okutulur.
2. Tartılı ürün terazide tartılır, sayım listesine gram olarak girilir.
3. Barkodu okunmayan ürün adıyla aranır; sistemde olmayan ürün ayrıca not edilir.
4. Sayım bitince liste sistem miktarıyla karşılaştırılır.
5. Büyük farklar **ikinci kez** sayılır. Çoğu “büyük fark”, ikinci rafta unutulan ürün çıkar.
6. Kalan farklar gerekçesiyle onaya gönderilir.

Kör sayım uygulayın: sayan kişi sistemdeki miktarı görmesin. Beklenen rakamı bilen kişi, farkında
olmadan sayımı ona yaklaştırır.

## Sayım farkı nasıl kaydedilir?

**Sayım farkı**, sayılan miktar ile sistemdeki miktar arasındaki farktır. Doğru kayıt yöntemi:

- Mevcut stok kaydı silinmez ya da üzerine yazılmaz; fark **ayrı bir hareket** olarak eklenir.
- Her farkın gerekçesi listeden seçilir: hatalı mal kabul, kayda geçmemiş fire, yanlış okutma,
  hırsızlık ya da bilinmeyen.
- Fark yetkili bir kişinin onayıyla stoka işlenir.
- Fark değeri ortalama maliyetle hesaplanır; tutar raporda ayrıca görünür.

Muhasebe tarafında sayım noksanı ve fazlası uygulamada geçici hesaplarda izlenir ve nedeni
netleşince kapatılır. Kasadaki nakit farkı ise ayrı bir konudur
([kasa açığı nedir?](https://kasadas.com/rehber/kasa-acigi-nedir/)).

## Sayım farkı neden çıkar?

| Neden                         | Belirtisi                            | Önlem                                       |
| ----------------------------- | ------------------------------------ | ------------------------------------------- |
| Mal kabul eksik ya da fazla   | Tedarikçi bazında tekrarlayan fark   | Barkodla mal kabul, siparişle karşılaştırma |
| Benzer ürün yanlış okutuluyor | Bir üründe fazla, benzerinde eksik   | Kasada barkod okutma, hızlı tuş düzeni      |
| Kayda geçmeyen fire           | Tartılı ve tarihli ürünlerde eksik   | Fireyi gün içinde gerekçesiyle kaydetmek    |
| Birim karışıklığı             | Koli ile adet farkı                  | Ürün kartında birim çevrimi                 |
| Kayıp ve hırsızlık            | Pahalı ve küçük ürünlerde süreklilik | Raf düzeni, kamera, dönemsel sayım          |

Ayrıntılı fire yönetimi için [fire ve kayıp takibi](https://kasadas.com/rehber/fire-ve-kayip-takibi/), mal kabul
hataları için [mal kabul kontrol listesi](https://kasadas.com/rehber/mal-kabul-kontrol-listesi/) yazılarına bakın.

## Sayım sonrası ne yapılır?

- Fark raporunu kategori ve tedarikçi bazında inceleyin; aynı yerde tekrar eden fark bir süreç
  sorununu gösterir.
- Sık fark çıkan ürünleri bir sonraki dönemsel sayımın listesine ekleyin.
- Stok değeri değiştiyse kâr raporunu yeniden okuyun: sayım farkı, brüt kârdan düşen gizli bir
  maliyettir ([kâr marjı nasıl hesaplanır?](https://kasadas.com/rehber/market-kar-marji-hesaplama/)).

## Kasadaş’ta sayım

Kasadaş’ta tam ya da kısmi sayım açılır; ürünler yönetim uygulamasında telefonla ya da el
terminaliyle okutulur, aynı ürün tekrar okutulunca miktar artar. İsterseniz sayım çizelgesi Excel
olarak indirilip doldurulduktan sonra yüklenir. Sayım sırasında satış durmaz. Fark gerekçeyle
onaylanır ve ayrı bir stok hareketi olarak yazılır; eski kayıt değişmez. Ayrıntı
[stok ve satın alma](https://kasadas.com/ozellikler/stok-ve-satin-alma/) ve
[mobil yönetim](https://kasadas.com/ozellikler/mobil-yonetim/) sayfalarında.

## Değişiklik günlüğü

- 22.10.2026: Yazı yayımlandı. Envanter tanımı VUK md. 186 metninden alındı.

## Sık sorulanlar

**Markette stok sayımı ne sıklıkla yapılmalı?** Yıl sonunda tam sayım, yasal envanter için gereklidir. Yıl içinde çok satan, pahalı ve çok fire veren gruplarda haftalık ya da aylık dönemsel sayım önerilir. Böylece fark büyümeden nedeni bulunur.

**Sayım sırasında satış durdurulmalı mı?** Durdurulması gerekmez. Sayım anındaki sistem miktarı dondurulur ve sayım süresince yapılan satışlar farkın hesabında dikkate alınırsa market açıkken de sayım yapılabilir.

**Sayım farkı nasıl kaydedilir?** Sayılan miktar ile sistem miktarı arasındaki fark, mevcut kaydı değiştirmeden ayrı bir sayım farkı hareketi olarak yazılır. Farkın nedeni (hatalı mal kabul, fire, hırsızlık, yanlış okutma) seçilir ve yetkili kişi onaylar.

**Yıl sonu envanteri kim yapar?** Envanteri işletme kendisi çıkarır. VUK md. 186’ya göre envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin ve ayrıntılı olarak tespit etmektir. Değerleme ve kayıt için mali müşavirinizle çalışın.


## Kaynaklar

1. [213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 185 ve 186 (envanter) (Mevzuat Bilgi Sistemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf) (erişim: 2026-10-22)